Showing posts with label Zomi. Show all posts

Sikha lauh di hilou

Sikha/ghost.. Kei gingtak dan in ah mihingte' i kha in leitung a nutsiat chia si kihi hi a.
 Leitung a sikha om thei dia gingta lou kahi.. Sikha chia i gensek pen uh dawi nasep/ setan nasepna hizaw din ka gingta..
 Sikha omna dia ka gingtak chu Meidil toh Vangam khat zo sam2 om di uh..
 Ka thugelh na gingtak ua le sikha lauh na di omlou.. Sikha muh naki chih le lauh louh ding ahi.. Dawi ahi..
 Dawi na lauh le chu na khalam ki enthak in.. Hotdam tate adia dawi lauh na di om kasa kei.. 
I lauh zok di Pathian thangpaihna ahi.. 
Huaiziak im sikha kichi lauh di hilou.



Who Are We?

Zomi beauties with traditional attires

By--  Nehkhojang Tungdim

We are called Kukis at Kohima,
We are called Chins at Rangoon,
We are called Mizos at Aizawl,
We are called Zomis at Tedim.

We are called Khongsais at Imphal,
We are called Lushais at Shillong,
We are called Laimis at Haka,
We are called Miros at Akyab.

We are called Hmars at Sevon,
We are called Vaipheis at Chongkhozou,
We are called Thadous at Kangpokpi,
We are called Zous at Singngat.

We are called Paites at Hanship,
We are called Gangtes at Saichang,
We are called Simtes at Thanlon,
We are called Raltes at Champhai.

We are called Suktes at Mualbem,
We are called Bietes at Halflong,
We are called Hrangkhols at Agartara,
We are called Lakhers at Saiha.

We are called Pawis at Falam,
We are called Bawms at Chittagong,
We are called Chirus at Langmu Khunou,
We are called Koms at khoirentak.

We are called Chothes at Purum Khullen,
We are called Purums at Purums Likli,
We are called Koirengs at Longa Koireng,
We are called Lamgangs at Thamlapokpi.

We are called Anals at Khullen,
We are called Aimols at Aimol,
We are called Moyons at Komlathabi,
We are called Monsangs at Mongsangpantha.

WE ARE THE SO-CALLED "KUKI-CHIN" TRIBES.
WE ARE ONE AND THE SAME PEOPLE,
WE ARE THE ZOMIS OF ZO RACES,
WE ARE THE ZOMI

Source : Sialkal





Sepna ziak a ginglou te hih dan va hih tei

Mihingte' i piang ua pat i sihhun dong i gil uh kialhun om in vah hun le om zel hi, nikhat a a tangpi in nihvei thumvei bang kial deuh tangpi a, nek di i neih chiang a vah hizel mai.. I khelna te uh ziak ei mihing'ten gim-le-tawl a nekzong di i hi ua, huchi'n kholul kai gim pipi in nek i zong ngei uhi, huchi lou deuh a awlsam zodeuh a nek zong bangle omtham mah le uh  amau awlsam zodeuh a nekzong na a muh theih na di ua hun, sum tampi mah ana seng zel uh , a om dan bel, nuam deuh a nekzong di chi leng laisiam ngai, laisiam na dia hun piak poimoh, sum le poimoh hizel, huchia hi khovel paidan hizel ahi, ka gen ut tak bel magic a nuamtak a i utut omthei hilou inchin i loh ching na dia i struggle ngai. chi nuam ka hi,
Awle unau te Struggle lou a nekpianglou ahi chi ni, huchi ahi le, miteng a semthei laih siah in chu  isep ahoih a i struggle chiat chiang ua ei innsung, i veng , i gam i nam adia khantou na hon tun tu ahi,, Sunday school bang ana kikaisma hivnen, Daniel tangthu hn hilh uh ka thei mialmial lai hven,, huchi'n ken le kalwmnu ka thei dandan in kon hilh sam hi.. ka lawmnu ahi le septheihthei sem dia vaigampur lam a om ahi.. chimaini eitheiphak na tan lah siamsin na ana sunzom nonlou ahi chia, dawrk ngak di khat hn sem hive aw,  agam tuam dungzui a khosak khohei dan le ana tuam pah a, Pathiani bang kikhom theinonlou in a lut ni pen hn hi hi,,, huchin asepna ua chu alouthielou a darshan a bawl zel uh hn ngaita a, aman lah ei lungsim taktak a i biak kei nak le chi in ahih zel hi,
Hun hn paitou zel a, Daniel tangthu te khong azak chia lungkhoih ahih ngei dia, hilele eilungsim taktak hi a poimoh pen chi zel in  ginglou te hihdandan in darshan a bawl zel poi a sa non kei hi,,. Nikhat ngei chu damlouhna nasaktak hn tuak a,,, lam etna bangmah omnon lou ahih lai in hon damsuah non hi,
Damlou a omlai a Pathian vaki laak in chi amang lama, Nna nasep na muh  ha kei min in na pangngam kei, milim na bia a huaiziak in na hinna kon laksak dia meidil ah kon paih di achi le, Jesu'n pa amah ngaidam  achi le ngaidam inchin.. tua hinna lak louh aom eihchu.
lawnnu le, hon damsiang tak in Pathian a dia kipika thakna a nei a, Pathian bangkim ahih dan hn theih chiangtak in, a sepna a atawp a  Pathian ah hn kinga top a , huchi'n Pathian deihsak na tang in ama hn vang petmah a tu'n Foreign a Bible zil in a om hi, huchi in the End. na simsuak ziak in kipak e,
Gelhtu tongsuah pan "laigelh kisin kahi,, gelh dan man naikou kahih chia gelhsiam nailou, poiteuhkei'

Mihing Bang a tel hiam Thian Mang

Mihing bang a tel hiam! Thianmang?
Na Ta thangvan nusia N'on sawl;
Na itna thuk Na itna sang! Thianmang,
Mihing pilna lung in gawl maw'ng.
Sakkik:Gelmaw'ng e gelmaw'ng e, gelmaw'ng
Mihing leh na itna simthu;
Mihing pilna lung in gelmawng Thianmang
Laukha'n lailung ah hon gel hen.
Mihing bang a tel hiam! Toupa,
Vanmang tutphah nusia N'on tat;
Na lainatna lian in za e,
Toupa, Simlei singta lung in gel moh.
Mihing bang a tel hiam! Thianmang?
Kum sang zatam Na lunggimna;
A gawl haan, a lei khemna hilou hiam?
Naubang Na dopna kansang sa'ng!
Mihing bang a tel hiam! Thianmang?
Van gouluah dia ngaihkhua Na tuah;
Itna sang hi! gupna sang hi! Thianmang,
Mihing simthu zaila'n lel maw'ng.

HON HUAINAWN IN

Toupa nasiam sa lei mihingte,
Nopna zongin ni sim in buai ung;
 Simlei thupi na te’n a hon pi zel; 
Nang hon ngilhung Toupa na tate’n, 
Huaiham na sung a kibual ta in, 
Duham nate’n aw a hon zouta 

Aw na mite nanglam a hei di’n Toupa na tate
 hon huai nawn in Lambang haih ung 
Toupa na huangsung pan’ 
Aw ka Pathian hon nuselou aw, 
Hehpih na in aw hon en lai in, 
Na khasiangin Toupa hon huai nawn in 

Itna akiam nisim a kiamzel, 
Lainat na zong tuibang in kiam a;
Hehpih nalui pite a kang zou ta,
Nang toh nunnuam kholhkhawm na munte,
Gitlouh nate’n aw a luah zou ta,
Honpi kiknawn in nahuang sung ah
Toupa aw tu ni in ka hon ngen, 
Koute a di’n aw na zah ngaihna;
Honpia in aw Toupa ka hon ngen hi,
Nang hehpih thei Pathian na hi a,
Itna aw nem in ka lung sung uah,
Honsam lai in la nang a ding in

Book Review : Siamsin thelnah

Amasa pen in ah laigelhmi le ka hikei a.. Siamna le ka nei tuan kei a hilele ka lungsim ah hia Book ka sim a pat mite'n le hiai book ana sim sam le uh chi ka deih man le a bawlsuah tute pahtah huai kasak ziak in book review kon bawl tei ahi..

 It's a Siamsinpawlpi Silver Jubilee Sovenir title "Siamsin Thelnah" published by Siamsinpawlpi Mizoram HQ, for our better understanding Siamsinpawlpi is a Paite Student welfare body with its General headquarter in Lamka . The book 'Siamsin thelnah' with Pu Kamkhokam Guite as it Chief Editor give us the insight of the how Siamsinpawlpi began its journey to its present day..
On turning the page at Messages section we can see messages from our honarable leader. The book written in trilingual by its contributor are sometimes creating confusion for a reader like me  as I couldn't read one written in lusei dialect luckily for me few are written in lusei dialect. 
Here in this book its also give us a little knowledge of the socio-political scenerio of Paites in Mizoram. As i read further and further i came across a nice article 'Tunkhopum Baite and his Chin liberation army in the 1960s'  this article literally touch my heart ,  now i can see why  zomi didn't get a state and we can also see that enemy doesn't come from faraway.

Once reading the report from SSPP Heeadquaters , we can know how SSPP has made contributions to the society..  And once again after reading MLA te tanchin and Mizoram Paite khaw tanchin i am more enlightened and feel proud that my community are well represented despite being a minority. 
Conclusion: This book is worth reading and evry SSPP lover must buy it. SSPP damsawt hen

Zomi Nam Ni Hong Pian Khiatna Zia

Written by Tg Vungh Za Pau Zomi Nam Ni pen Tuunkha (February) 20 ni-in kiciamteh hi. Hih ni in muhna toi tawh hong piangkhia vat hilo-in minam leh gam itna lianpi tawh hong kipan khia ahi hi. Hih Zomi Nam Ni hong piankhiatna thu pen thuk-in zai-a, zong sang mahmah hi. Hih ni-in Zomite’ adingin suahtakna, ki-it kilemna, minam vai leh cikmah cianga a mangthang ngei nawnlo ding Zomite’ tangthu mungpi khat ahi hi. Zomite’ adingin Zomi Nam Ni a hong piankhiatna thu tel taka ih theihtheih nadingin hih banga a hong piankhiatna tangthu tawmbeek ih theihloh kiphamawh hi. Mikang kumpi in ni suahna lam gamte hong keeka, India ciang hong tung ta hi. India panin Kawlgam khanglam teng 1824 kumin hong la hi. 1852 kum tak ciangin Kawlgam phellang hong laaksak khin ta uh hi. 1885 kum ciangin Kawlgam buppi hong nuaisiah uhhi. Tua hun laitakin Zogam pen ei le ei ki-ukna India leh Kawlgam kikal-ah om hi. Zogam in Kumpi neilo-in mi khempeuh kumpi leh nautang kici hi. Ki-ukna Thukhunpi kineilo hi. Hih bangtengin gamkeek, huang-eu Mikangte in hong muh ciangun Zogam hong sim uh a, kum tampi hong sim khit 1896 ciangin Zogam hong la zo uh a, 1907 ciangin Zomite’ deihna hilo, Mikang kumpi deihna tawh ki-ukna hong bawlsakin Zomi tangpi tangta deihna donglo-a, Zomi leh Zogam uk ding Ukpi (Feudal Chief) hong guan ziau uhhi. Tua banga hong bawlnate uh kithuak nuam tuan lo-in Kawlgam sunga om minam kimte tawh a kibangin Zomite in Mikangte ih dona tangthu ciaptehna-in Zomi Nam Ni hong piankhia ahi hi. Tua tangthu leh-et kik leng:- 1939 kum khit ciangin suahtakna ngah nanga hanciamna hong nasia semsem hi. Zomite’ khuamuhna zong hong zai semsema, Zomi Kipawlkhopna panmunlente in gamkeek Mikang kumpi’ tungah anuaia bangin nam 9 na ngen uh hi. Tuate in:- 1. Zogam in Zanggam tawh a kibanga ki-ukna lama phattuamna angah nading. 2. Zogam ki-ukna pen Zomite deihna tawh kizui-a Thukhunpi bawlnang. 3. Pilna lam, cidamna lam leh sumzuak sumleinate a khantoh nanga puahphat nang. 4. Zogam pilna sanglam aman langa puahphat nang. 5. Suakta taka Biakna zuih theih nang. 6. Zogam lampi kizopna amanlanga hong bawlsak nang. 7. Zogam leh Zanggam suakta takin kikawm kizop theih nang. 8. Zomite mimam dangte tawh liangko kikima kizop theih nang. 9. Kawlgam in suahtakna a ngah ciangin Zogam in zong a kibanga a ngah pah nang. ci-in thu nam 9 na ngen uh hi. Hih atunga ngetna nam 9 te Mikang kumpi in a piak ding sangsikin, hih kipawlna a bei nang hanciam lai hi. Makai teng zong gamvai (politics) a sep nawn loh nang uh thupia zawsop hi. Ahih hangin mipi-in Mikangte’ vaihawmna a deihlohna uh nakpi takin lakkhia uh ahih manin Kanpetlet pan Mikangte taikhia uh hi. Kawlgam in Suahtakna ih ngah cil ahi 1949 kum-a ki-at Gambup Thukhunpi tawh kizui-in Paliman (Parliament) a a dawl tungnung leh a nuainung ci-in dei nih om hi. Zomi namte adingin tua Paliman dawl nih aitang palai puak ding hong kul ta hi. Palimanah Zomi tangpi tangtate’ lungkimna tawh a kitel palai puak ding ahih hangin Minam kim Palimante- ah gamke dangte bangin Ukpite leh Khawk-ukte’ tel palai puak ding maw- cih thu kitelkhiatna hong omta hi. Tua thu siangsak dingin Zomite kimtaka thu kikupkhopna akhatveina Zomi Nambup Khawmpi (Zomi National Conference) Falam khua-ah 1948 kum Tuun kha (February) kha 12 ni pan 22 ni dong nasia takin kibawl hi. Tua khawmpi a ni nihni-in Tedim pana Pu Thang Khaw Kai in thu sunna nei hi. Tua in Suahtakna ngah ma hun lai-in Zogamah Gamkeekte’ hong nutsiat gamah hoihlo ahi hi. Ukpite leh Khawkukte’ hong uk cipna hanga a piang mi zawng tangpi tangta’ tungah kilawm kituak lo-a siah donna, kuli vanpuate thaman pia lo-a sawlna, mizawng nautangte in khua-ul sisan luanga a thalawhsa, a sepsa tungah thuman lo-pi a laksakna, akipan a thuneihnate uh uang zatluatnate’ hangin nakpi takin gentheihna kithuak hi. Tua ahihmanin hih Ukpi ngeina tawh ki-ukna a zung natawmin longkhia-a ei leh ei suakta taka mipi’deih ngeina tawh ki-uk na’ng cih ahi hi. Tua a thusun pen Falam khua huam Lailun khua pan palai Pu Chun mang leh Kanpetlet pan palai Pu Thang Muangte nih in thukimpih pah uhhi. Tua a thusun thukimpihna mipi vote tawh a khensak uh ciangin mipi 5000 sung pan vote sagih bek in nial-a vote 4993 in thakhat thu-in lungkimpih ahih manin kikipsak pah hi. Hih banga atamzaw thukimna tawh Ukpi ngeina a kibeisak nadingin Zomi nam khempeuh mipi’ deihna tawh ki-ukna ahi Democracy huihdam kidik kha a, khuamuhna mittang hong keuh ta hi. Hih banga kikhopna a kibawl khit phetin thuvaihawm pawl in Ukpite a kibeisak manin liauna (compensation) dangka 500,000 piapah hi. Tua dangka pen a zaa lianpen panin a zaa neupen dong 70,000; 20,000; 5000; 1000 leh 100 cih bangin seh hawmsak uh hi. Tua pana kipanin kum tampi a kithuak ki-ukcipna, kigawtna leh Ukpite’ siahkaihna khut nuai pan kisuakta ta hi. 1. Hih banga Falam khua-a a kibawl khawmpi in gamkeekte’ hong nutsiat gam hoihlo ahi ukpi ngeina tawh ki-ukna a kibeisak bek tham lo-in, Zomite’ khang tangthu sungah kithutuah diamdiama Zomi Nam Ni bawl theih denna, 2. Mipi atamzaw deihna tawh ki-ukna ahi Democracy ngeina zatna Suahtakna a ngah cil Kawlgam sunga teeng minam tuamtuamte tawh liangko kikim a, 3. Kipumkhatna ngahin ih gam a kip den na’ng leh Zomite minam vai lampan deihta kipanpihna zong ahi hi. Gamkeekte’ hong guat gamh hoihlo Ukpi ngeina tawh ki-ukna a beina ni ciapteh nadingin Theinosih kha (February) 20 ni pen Zomi Nambup adingin ni thupi pen ni hi, cih Kawlgam sung bek thamlo leitung buppi in hong theihpih nading deihna tawh 1950 kumin Falam khua-ah Zomi Nam Ni nasia takin kibawla, tua lai-ah Kumpipa Sao Shwe Thaik leh a pawlte zong na kah uh hi. Hih bang teng ciangin “ZOMI NAM NI” hong piangkhia ahi hi. Zomi a kici peuhmah in hih ni thupi ni kumsimin bawl dena, a kip tawntung nadingin Zomi khempeuh ii mawhpuak ahi hi. Note: Hih article hitaleh Innpite tangthu leh Zomi folklorete pen ka etphat kik ciang in a kaikhawm Rev Thang Siam Lian kici a, a article gelhte min om kimlo hi. Tua man in credit kipia theilo hi. A thei i omleh bel contact page/email zang in hong hilh un maw!

Zogam vaang a khabang phamte



Zogam vaang a khabang phamte’
Thahat ngalliam khuaibang a hangte’n,
Dougal lau lou! daibang a nawk in,
Gam-le-nam di’n hinna laan uh hi.
Hun-le-nite liam zel in, leenkum kivei zel
mahleh, Zogam vaang a khabang phamte,
Zolei vontawite’n hon ngilh kei ung e,
Zahna lianpen hon pia ung ee.
(Khamuang tak in na zaalta un)
Muikhua zing in lummei hong kai a,
Tangchih mualchih aliap lai in,
Zolei Nang vang’n khuambang kip den hi,
Zolei na itna sialbang lian hi.
Thanghou-Liandoute ki-itna gam,
Tuan a pupa’n aluahsa gam,
Zolei shingtate henkawl bulh di’n,
Ngaingam la’ng e, ka phal theilou.
Na suulnung uh zuun ding zatamte’n
Hanlung chiam ung selung tuak in,
Nuachiang vonte hon geel nawn lou in,
Khamuang tak in na zaal ta un.
[Aphuaktu apan thukup tamlou: Kum 10 vaal bang hita ka ngaihtuahna ah hiai laa ‘Zogam vaang a khabang phamte’ chih hong om zelzel a, akhen chiang in ‘aah… tu nungnung in hiai khawng..’ ka chi zel hi. Himahleh Gam-le-nam itna ziak a hinna nataante thupi kasakna abei thei kei hi. Zolei vonten amaute ngilh lou, zahna lianpen (salute) pia I hihdan pulakna leh amauten ei adamlaite hon gel nawnlou a khamuangtak a hon heisan ding a mangpha khakna laa leeng ahi hi. Hiai la kimelmakna hontun laa hilou a, Thang-liandou’ ki-it bang a ki-it tuahna I gam a hontun laa hiding in ka hon lui khia hi.. ]
Laa phuaktu leh lasa: Biakkhanmang
Phuahni : 21/4/2011
Music : Thangliansang @ Shangnaulak

What comes around goes around

Hiai a tung a thuvual pen keimah mimal a kana tuah pansan a nei in a dik na hon kuppih leng ka ut hi, class 9 ka zil kum in mikhat hoih kana sa tei a, va hel ngam ciah lou lawmte toh chu khatvei vahel khom nainai huai nung chu kei kia ngen a tung, nitak teng phial in ka ngaihtuah kha gge a ka hai chil petmah, kumte hn kivei zel in pawl 11 ka hih in nungak  dang khat mobile tungtawn in kon ki mai kha ua ken chu play na dan maimai a ka try le zou chih le aman hn ngaipetmah ken chu nidg a hoih kasak nu mah va hel zel thou, khatvei ka nungaknu toh kimu khin ka hoih sak nu hel dia ka pai le hn thei inchin cih le ken le khen mok aman pona petmah hon kah khum hial, tu khonung khong a hon na ngaihluat dan ki thei khe pan,
hunte hn paizel in laisim na ziak in Delhi kon tungtou a Delhi a mikhat toh kon ki mai kha non ua delhi a nu toh chu kaki hah thuah petmah uh himai tutan ka manghilh moh hial vangsiat huai tak in kum khat val kaki ngaih poh nung in kon ki khen non ta uhi , hucin innlam a summertime zang dia ka pai sung in nungak khT va try khe non tua nu toh zoh kithuah tam lou in ka paisan pan a awlaal a ki thu zak lou in ki thuzak non lou a kikhen suak kha, kum te bang hn mualliam zel in 2013 kumbul kon lut ta chu nuthoi khat toh ki ngai kha non get nuthoi ahih lam ka thei a khen chet hon kah khum ngoihngoih mai nuam kei ei,  a zoh summer hon hi ta, Facebook a kana kichat pih gge khat toh kon ki ngai non ua ken le cu ka ngai petmah a aman le chu hn ngai petmah a hilele ka past life te hn thei semsem cia lunglelh na neih ahi dia kon kikhen zel ua ka pona tel mai, hucin, kumtawp lam hn hita Nungak khat toj kon ki mai kha non ua tua nu toh chu full time a ki thuah himai, ki teng di tanphial  khong a ki itna ka neih lai un kei lungsim siat ziak in kikhen na kawlni hn suak zel chu a guk in ka kapkap mai. Hisi a ka thiltuah tengteng ka ngaihtuah kik cia kei pat khelh ngen ahi, abul tung in mi kana sukha se lua a tua kei a dia khasiat na hn tjng ahi ka ci lou thei kei, what comes around goes around chu kei mimal ting a dia dik pet mah i ka muh hiai teng na sim khit nung in kei mohna ngen ahi chih hn theih pih un aw sangamte
Mohsak di kuamah kanei kei, chiloung taklou mah kahi huci pipi a hon ngai lsi a om tei tei ua ke mi ham pha   kahi di
Kawktuam nei a gelh le kahi kei ana,  
Itna ichih mi play na di ahih louh dan kon shAre ut ziak a hiai bang kon gelh ahi, mitui a mantam dan thei chiat ni uh misu kha siat louh hoih pen leh vual zawl huai ahi. Gelh khel om leh ngaihdam, simtu tengteng omnuam 

Ek ek ka kih, na kih i kih uh

Khovel a mi teng2 in a ngaihtuah uh bang hi haim , khosak na di, nek di, gilpi a di hi lel ahi, huai om dan tak chu a zawng a hau in ek di ki ngaihtuah hi lel ahi, huchi hi le ek kih lou kua ta om diam, min hing a piang mi naran in ki kih tang pi ahi, ek hah te in kik lou chih na hi lou ahi  amau nek zong na dia a zat uh a gilpi uh suk vah na dia ek hah uh ahih ziak a kik chih gen gen ngai lou a ek hah uh ahai, ek pen hi a poimoh pen pen2 hi kei lele na thil nek hiam, ahikeh huai a mi hau sa pan limtak a nek pen toh nang  na ann nek pen hong pawt chia ek mah suak ahi, a lim a lim lou na ne ahi ta zong in ek mah a hon pawt ahi a khen te a phiah a pawt pawl bang, a khal a pawt pawl bang, ahikeh a nawi deih a pawt pawl bang pawt dan tuam chiat lele ek mah hi thou ahi, huai ziak in nek lam a kua mah sellouh di ahi, na nek lim lele a lim lou ne pa toh na gilpi a om khit chia ek mah a hon pawt ahi.. ek in khen tuam a nei kei a, film star a nu ek le a uih a, doctor pa ek le a uih a hiai thugelh simtut teng2 ek a uih a, hiai gelh pa ek le a uih hi, huai ziak in mihing te  bang mah lou ihi uh a tawp na a si vek di ngen..  thil i nek peuh mah ek  a hn pawt di.. uih vek.. kih ngai lou.. uih lou om lou uih vek

Khovel ka ning Burma ah ka pem di

Lawm, na ki ngaihsut ngei hia.. Na kinaih pih na lawm te hiam na sung te hiam in khovel ka ning khong a chi ngei uh hia,, atam zoyen ki chi tham ahi.. achih leh khovel ka ning achih chiang ua Burma ah ka pem di a chi uh bang a chi na uh a de aw, Burma pen khovel lou a mu uh chi na a dia.. A poi moh pen Burma a pem di thu hilou in bang ziak a khovel ning uh hiam chih poimoh ngaih huai zo tham hi, aziak bel mihPathian apat kipoah na nei le uh zo ning louh di uh hiven mo, Atawp na di Burma le gam khat hisam ahi, kkhovel a om ahi huai ziak in "Khovel Ka ning, Burma ah ka pem di" chih hun hi non lou ahi. pilta ni, Burma( Now Myanmar) le Junta Vaihawmna a om non lou ua, Khovel in a bildoh gam ahih ziak in tunung chia gam hon changkangtou di lak a gam ahi ziak in pita ni, khovel kikhek ahi.

Poiteuh khang Vualngaih lia aw

Muikhua zingta ikalsimthu
Loibang thang e Vuallel ki sa'ang
Vuallel ki saa'g Zeh in zum ing

Vualngaih lia aw.. Vualngaih lia aw
Na khanvual kahi, Na vual tungte na etzawk mah ding hi
Vualngaih lia aw.. hilele hon ngai zel ing a mo

Poiteuh khang, Poiteuh khang
Ken zong ka khanvual te ngaih din en non kei ning
Poiteuh khang, Poiteuh khang

Na machiang nagel na hi
Poiteuh khang vualngaih lia aw
Ken zong machiang khankhua gel in
ka khanvual te ngai kei ning
Poiteuh khang Vualngaih aw

Kumsawt a Ngilh moh

Asa by Nu Lianlunching

Kumsawt a ngilhmoh ding ka kumtung hon kia
Luankhi nuul in sunni naubang awiawi veng
Hehnem thei omlou, hambang ka vai lua e
Lungzuan a bang lou suntang laikhun ka zaal

Ngou mei kai zilzial in hon suunpih theilou
Ngou tui suahgiat in lungzuan silsiang zoulou
Sanggah ngaihlai ana e ka thuak zoulou
Hong leng aw Toupa, Ka Mang nunnem hon leng aw

Vaibang a tham na aw ka gel chiang in
Ka gel sausawn ngamlou a lungdon na uh
Pheiphung banzaal a bang ngak nang omlou mo
Dawn sing thelguah bang zaal a khak nuam nang e..

A simthu uh hon thang e ka kumtung a
Ka sinlai na e, Vuallel ka thuak zoulou
Sakluang a guabang hina baang lai hia aw
A baang talou e sakluang a dai zouta

Simlei lungkham na nuai a leng non lou uh
Thangvan salem dawngkot
tuang a tung chiang un
A chiahsa laizom phungte'n na dawn ding ua
Pa ang apan zal pheiphung a ta tu teh.

Blue colour a thu post leh comment dan facebook a

@ @ [0:[0:1: YOUR TEXT HERE]]

Next, copy paste inla, YOUR TEXT HERE kichihna ah na thugelh di gelh awle...

then ,  @ leh @ kikal a space ompen lakhia awle., @ @ hilou in @@ like this.

Now, @ nihna pen leh [ kikal le space lakhe nawn ouh.
@@[0:[0:1:Huai kha ana hi daih mai]]

"Pate Ni" hong tungkik ta (Fathers' Day)

Pate ni tawh kitawn in tuni in Panei lai te in Pate tungah thupha ih dawh ding kisam mahmah hi.
Nu leh Pa ih cih pen I Leitung Pasian, thupha hongpia thei, hong samsia thei, Nu le Pa hi a, Na Pa na khasia sak hiam? Alungkimna ding in thupha na bawl hiam? Tuni in Napa thumang lo in nisim nungta in amah hongsawl loh lamlam, hong deihsak lo lamlam sem in na omkha hiam? Tuni in Mawhmai na ngei in la Napa lungkim sak in.

Na Pa khualgam la ah om a hih leh hopih inla Pa aw hong it ing. Kamawhna hong maisak in cinin. Alungkimna dingin thupha bawl in na itna lakkhia in, Kamtawh maw, natawh maw, Na pa na itna lak khia in. Na pa lungkim in thupha hong pia leh leitung ah na dau pai ding hi.

Joseph Nuntakna en a Pa lungkim sak ahih manin thupha ngah hi. LST sung ah ih muh mah bangin A PA bang mah hilo zumkham in aom lai takin atangguak in om ahih manin nuihsan in, zahpih in, a ompa Kisam sia a, Itna leh deihsakn atawh puan avasin te thupha ngah uh hi.
Tuni in Christian ih hihna sung ah LST ih et takciangin Pathu mang te Anah lawhpek na ih mu hi. Tampi om in genzo kei ni tuni in Napa tung ah thupha dawh in, lungkimsak in tua hi leh thupha na ngah ding hi

By siam 
Source :http://www.zomidaily.com

Khanglai leh KOPPI sui dan

~By Rev.Hangpi Manlun D.Th Student
    UTC, Bangalore
Thupatna: Mihing khat apieng ihileh zi/pasal nei hun chieng a inei ding khu Pasian hing siemsan leh i um ding dan uh ahi hi. Ahin, pichin nua a khat vei beh tambang hinkhuo neitheilouna khu mibahlouna amaw, damlouna jieh ahithei hi. Ahin, akhente lah val sengseng in gam teng leiteng tang sui a sui a,a sukalu sieng ahisih leh Khristmas bong sui a gam teng leiteng sui ding china vang ahisam sih hi. Pasal khat jong ji mujou mama lou in, “Apa kung a pa ka jinei ni ding ni fix phot pouma ni imujou leh lah i postpon na keh” chi vot hi. Tuajieh in kopi ding isuiding chieng ua pilvang ding ahi hi.

Tualeh zi-le-pasal ding pen Pasian kung a jong i thum a nget jing dign uh a hi. Dr. Billy Graham kung a min Khristian Innkuon khu bang hun a pat ding e, chia adoh chieng un aman, “Zi/pasal nei masang kum thum vela pat ding” achi hi. Tuajieh in damsung a kopi ding isuiding chieng un pilvang tah in isui ding uhi.
Pasian in a pan hi: Pasian in khawvel leh asung a siljousie asiem jou in a en a hoi asa mama a; ahin asilsiemte lah ama in hoilou chia a gen masah pen khu pasal ama tang a aum khu ahi. (Gen.2:18). Mr. Miltonin, “Bible a Pasian in hoilou chia agen masah pen khu pasal amatang a um ding ahi” achi hi. Tualeh Pasian in ami siem masahte kung ah “hing pung unla khawvel hing lua dim un” chi in agualjawl hi. (Gen.1:28). Tuajieh in, kopi hoitah nei a hah-le-suon nei ding khu Pasian deidan ahi chi a chieng hi.

Thawmhauna: Judate Rabbi khat in, “ Pasal in anahgu khat amansah akipan in a um maimai theisih a, tuabang ma in numei jong aumna ding mun atun masang in a um maimai thei tuomsih” a chi hi. Tuajieh in khatvei beh dam sung a ji/pasal ding a lungkham lou chi pen mibahlouna leh damthei louna jieh ahithei a, tuabang mite khu akinlam Doctor ki-etsah pai ding ahi avai gei masang in. Tualeh America Council of Life Insurancete suidan in America a mi thawmhau penpente khu College a zillaite ahi uh achi hi.
Tualeh koppiding zi/pasal suiding ten isuiding dan uh Sapten “B” li (4) leh eiham ‘B’ khat a poimaw tahtah agente uh i en ding ua tuate khu:
Background (Kipatna/ pienna): Tamkhu ipienkhiehna, khan letna leh hahtute tan a etchet ding ahi hi. Masang lai-in ipu ipaten jong tamkhu angai khoh mama ua, hahtute apat mi toh kituohlou, damlouna kilawtheinei, (T.B, khantom, sienglou, tulai a HIV&AIDS etc) ngaituana chinglou leh adangdangte khu ana enchien un ana nual uhi. Tamte khu tulai lungtang lam sui (Psychologist) leh itenna mun-le-kim leh pam sui mi ( Environmentalists) ten jong angai khoh mama uhi.

Brain ( Huoh/lungsim) lam: Mihing tahsa piching thoungal, ahin lungsim lam a piching lou leh hoilou leh sienglou mi atam hi. Milungsim koi, mi toh kituohlou leh hoilou zong etchet dign ahi hi.
Belief (Ginna) kibahpi: Khanglai nungah/tangval kopi suidingte gindan kiabahpi leh mipiengthate ma sui ding ahi hi. Tualeh kiten nua chieng in kisiempha ding chite vel kilam etlvotlou ding ahi. Thamlou in khamthei ching leh nete ji/pasal asuilou kei ding ahi. Tambang mite kitenpina khu ahunlou a meithaina leh ji-le- ta ahunlou a sunna ding china hi hi.

Tuaban ah, Khristian nungah/tangvalte ading in zi/pasal ding a gingou mi neilou ding ahi. Ajieh pen doctrine leh gin dan kibangloutaluo mite akiteng chiegn un anua in buaina leh kituohlouna atun thei hi hi. Thamlouin, tuaban ah gindan kibahpi lou adieh in kol leh vaite bang kitenpi lou ahoi dieh hi. Ajieh ahileh Bible in, “Kituohloupi’n ginglou mi toh hahkol puokhawm sih un” achi hi. (11.Kor.6:14).
Bil a suiding ahi: Tulai ikoppi ding isui chieng un amel hoi leh duang chingte i en masa uhi. Ahin, ikoppi ding pen ibil un isuimasa ding ua, tuami umzie ahileh ahin dan leh gamtat dan atheimite kung a doh chien masah ding china ahi. Adieh in hattuom lamkaite (Pastor leh Upa) leh mi muon huaite doh a, ama un ang lungkimpi nah uh leh ahoi tangpi ding hi. Ahin, palai gin umlou najah khah leh ama di ana hei dai ding hi.

Ahin tulai nungah tangval khen khatte khu zu mun, samun lah pou leh conference lah a khat vei kimu a kiteng pai bang itam ua, tuate khu asot dai thei sih hi. Tualai jan khat kiteng, kal khat kiteng chibang igam buaipi natna khat ahita hi. Pastorte ading a bang a buaihuai mama khat ahileh, anakitheng uh inosua masang ana kikhen man chilah beilou adahuai mama hi.

Beautiful/Handsome: Melhoi: Koppi ding suidingten izi/pasal ding isui ding chieng un tamnah ipan ua, ahin amasa lite khu apoimaw masa dingte ahijaw uhi. Tamna igensate, background, brain, belief, bil asuding chite masah jou chieng un tamna beautiful or handsome ah itusuhpan ding uhi. Tualeh kiten masang a jong mel leh puom ajong lungkim sam ding ahi ahisih leh kinin na leh kimudapaina ajong atung thei veve hi.

Tualeh akhente in lah ahausah jieh bang leh ala siem jieh bang akitenpi moh chibang um thei a, tuabang jong bawllou ding ahoi hi.Tualeh kopi ding isuiding chieng ua, aku-le-poimaw mamate khu:
a). Sipdede ding: Adam in ajiding asuilai in Pasian mai/ang sung ah siptah in a ihmu chi ithei uhi. (Gen.2:21-24). Missionary Jim Elotin, “Mangpa deina mun a ih mu(khawl)” achibang in. Pasian kung ah theitopsua in izi/ding pasal ding ngen in siptah in thum in um lei aman ikul-le-poimaw theilou mama ahichieng in ahun tah in ang pia na ding hi. Eiten, Pasian jia kingah joulou a, kiphelep lom a, mikhat in khawvel mingah lah lah ah Pasian ngah hamsa sa pen ing achi bang a, ama jie ingahjou lu chieng in ibuailothei uhi. Tualeh ithumna pen Pasian in chithum in hing dawng/sang jing a,
(1), Ing, achipai pol,
(2).wait, na ngah phot in leh
(3) Ih achipawl aum a, tamte theikhieh ding ahi.
Tuaban ah Isak in aji ding asuilai in lungluttah in apa nna gin-umtah in asem a, apan akul-le-poimaw thei ahichieng in ahun tah in asuohpa Eleazar khu solin Rebeka khu avapui mai hi. Pasian jia ngahjou a gin umtaha Pasian nnasemte khu atop ah lawching teitei uhi.
Tualeh isuiding mite
Na kikipi sui in. (a). Kumthu ah- Numei pasal nei hun akigen tangpi khu kum 20-26 or 30 kikal deu ahi. Tualeh pasal pen kum 26-35 or 40 kikalte ahideu uhi. Ahin tualai siemna pilna leh khantouna tuomtuomte jieh in zi/pasal nei ha/vai gei jong akhoh khol sih hi.

Tualeh kum kikhiet luat khu ahoi sih hi. Adieh in nuemei khu pasal sang anau pang joh hamham ding ahi. Tualeh kum ikikhieh luat chieng un anua ah buaina atun law thei hi.

Numei pasal sang aupat jawh chieng in pasal in nu bawl in abawlthei a, pasal aupat luot jawh chieng in lah pa/ pu bawl in abawl kia thei uhi. Nupa pen lawm bawl akibawl ding ahi hi. Nupa khat aji kum 10 chau a pasal sang aupa jaw in apasal pen khawtai thei jel jela, jong ging lel thei jel hi.

Siemna piln ah: Siemna pilna ah jong kikimthei leh ahoimama ding hi. South India ami khat in America ah Scientist research Centre ah Ph.D ajou hi. Ji mawltah khat anei kha a, aman niteng in siltha tha mu khia jel a, tuachiin asiltha mute aji kung ah agen jeljel a, aji in angaina thei lou in angaisah sih a ama siltha mukhieh te tuni in “Ih ahpi opve aw, ivatotnou keute “ chibang pou in ana dong jel hi. Angaidan uh kibanglou lua ahichieng in apasal khu lungkham in ashilo vot akichi hi.

Tahsa leht dan thu ah: Atangpi in Pasal khu numei sang a alet jawh ding khu duthusam ahi hi. Pasal sang anumei alet joh chieng in aguh in musitna anei nuom a, apasal in atheikhieh chieng in amanu sang a hatjaw hi leh silbawlthei hi na a sualng utna-in, tha gum leh gam tat (Violence) in suhlat asom jelel hi. Thamlouin, numeiten apasalte uh mau uh sang siemna pilna sang jaw leh silbawlthei hi le uh aut jaw uhi.

Nam kibang hithei leh: Nam tuomta lua leh ham-le-pau kibanglouta lua akiten khah chieng un, aguh in buaina atun law thei hi. Ahin tambang a Nam tuom pasal nei dingten ithei ding uh ahileh:
Amau hindan tahtah uah na hing theina diai?
Aman hing dei leh jong a innkuonpiten ang deitahtah na ding uai?
A innkuonpite na lungsiettah theina diai?
Aham apau uh leh a culture uh na jilpei in na siem tahtah na diai? Adieh in numei nam dang neite khun aham apau uh siem a jah khu silhoitah khat ahi.

Zi/Pasal neisa toh kiteng dingte thei dingte: Zi/Pasal dang neisa ahin na kikhen ahisih leh na kidamlousan te toh jong kiteng ding ihileh pilvang tah etchet masah ding a hi. ( a) Akitenpi masah pen toh akikhen tahtah na uai? (b). Kumbang jat asawt ana kiteng ta uai? (c) Akikhen nua un bang chiin aum jeljel na lai uai? (d) Bang jieh akikeh ahi uai, Koi dih lou jawh e? Tate aneita uai? Atate khu nata bang in na enkawl tahtah theina diai? Chite kingaitua masah ding ahi. Tuaban ah apasal/zi in ashisate ahilel bang jieh a shi e, tuali natna nei bang jong hithei ahijieh in pilvan mama ding ahi.

Sisan ki-test masah ding ahi: Tulai natna jau huai HIV/AIDS chite sil jau huai ahitah jieh a ahithei leh kiten masang aki-test mai jong sia lou maithei hi. Ajieh ahileh tam natna khu kum bang jat ahiai khat ahing kilang ahijeh in. Tam atung a igente uh khu ei khanglai ji-le-pasal sui dingten thei in juithei lei ibawlkhiel sih din g uhi. Mangpan simtute jousie khu ji leh pasal hoi mudingin hingma puita hen chi khu kathumna leh deisahna ahi hi.

Laibu ette:
1. Rev.Hangpi Manlun. Khristian Innkuon nuom, Lamka: Manipur Women Christian Association, 2000.
2. Rev. Pumzathang Tombing, Tuailai leh Koppih Zonna, Lamka: Convention Press, 1989.
3. Chawngliana, Kenneth. Nupa Hlimna Thuruk, Aizawl:Exodus Press, 1999.
4. Khristian Thalai Pawl Leadership Training Hand book, 2000.
5. Saibela, K. Nute Lekhabu, Aizawl: Elim Book Wors
Source :http://www.zogamonline.com

Birth Day kipah thu Gennna



Amasa in ah ka pianchampha mu thei non dia dam hn piak ziak in Pathian tung a ki pah thu ka gen hi..
Ka pian ciil apat hn na kem a hn na khoi lian ka nu le pa.. Pa Pathian in damna hatna pia in kum sawt khua dam pih din om pih hen cih ka thumna ahi..
laa phuak tu in ana gen swk mah bang in hia leitung aw i khual zin na ahi.. hiai i khual zin sung tomcik ahi a.. kum bg zah i khual zin dia chi a thei Pa lou ngal a om kei.. hiai i khual zin na ah a khen chia lampi hak sia in tou dia, a khen cia lam phei hun om ding ahi,,
anuam a hak hita leh i khual zin na lam pi ttot di sau pi om lai a,, hiai tan hn tung pih ziak in Pa Pathian ka phat ahi amah pang lou hileh, kawl ken se lak bg, lam tou bg a ka pukse khin di,,
lampam sik khial lou kuah mah a om kei, kwn le kana sik khial mun lua huai hun cia hn phong tou tu lawm levual sang gam le deihsak tu te ziak a hun ta
pi ah lampam sik khial di lai ka it non su vaak sak ziak un ki pahthu na tung uah kon gen ahi..
Hun paisa ka et kik chiang in ka khualzin a ah ka na tot khak ka na tun khak na te bang ka ngaih tuah kik chia zin du siam ka sa thei pet mah mai,, amau bamg bang khovel i ki poi moh ahi huai kom kaal ahi.. mi mit sit ding hian zak fah ding hiam kan gen te Toupan hn ngai dam hen aw.. Hiai khual in lampai di sau pi om lai ah hn ki ton pih lawm le vual te aw na tung uah kipah na ni bang hn tang hen aw..

ka pagehttp://www.facebook.com/cjambiakmuan 
ana like sak un.. Thanyou